Cách lát sàn gỗ công nghiệp: hàng đầu, cắt tấm, khung cửa, ống nước

Lúc mở hộp ván đầu tiên, các việc ở những phần trước của chuyên đề lắp đặt sàn gỗ công nghiệp coi như đã xong: kiểm tra nền, trải lớp lót và chọn hướng lát, khe giãn nở. Phần còn lại đi theo một trình tự cố định: đo phòng để chia hàng, đặt hàng đầu sát tường có nêm giữ khe, khóa từng tấm vào hàng trước, dùng đoạn cắt thừa mở hàng sau, rồi xẻ dọc hàng cuối cho vừa. Khung cửa và ống nước tốn công nhất, vì ở đó phải cắt tấm mà vẫn giữ khe giãn nở.

Chỗ nào các hướng dẫn khác nhau thì làm theo hướng dẫn in kèm loại sàn đang lát; bài này gom những điểm các hướng dẫn đó cùng ghi.

Chuẩn bị dụng cụ

Lát xong, cả mặt sàn nằm tự do trên lớp lót, không dán, không bắt vít xuống nền, và co giãn như một tấm lớn. Mọi bước dưới đây đều nhằm giữ cho tấm lớn đó không bị kẹt ở đâu.

Bộ dụng cụ thường dùng:

• Cưa: cưa đĩa hoặc cưa cắt góc để cắt ngang tấm, cưa lọng để khoét chỗ cong, dao rọc để cắt lớp lót.
• Thước gấp, ê ke, bút chì.
• Cục kê để gõ (một khối nhựa hay gỗ ôm vào mép tấm), búa, và thanh kéo (thanh thép uốn móc, dùng ở sát tường nơi không đặt được cục kê).
• Nêm giữ khe, bằng nhựa hoặc chính mẩu sàn thừa.
• Máy khoan và mũi khoét lỗ cho chỗ ống nước.
• Kính, khẩu trang và găng tay khi cưa.

Lát ở chỗ đủ sáng và xem từng tấm trước khi lắp. Tấm có vết hỏng nhìn thấy được thì để riêng, không lắp vào sàn (hướng dẫn của EGGER).

Đo phòng, tính trước hàng cuối

Trước khi đặt tấm đầu tiên, đo chiều rộng phòng rồi chia cho chiều rộng tấm sàn (trừ hai khe giãn nở) để biết hàng cuối còn rộng bao nhiêu. Tấm Series 6 của KES rộng 196 mm hoặc 144 mm, tấm Atroguard rộng 196 mm. Nếu phép chia cho ra hàng cuối hẹp hơn 5 cm thì xẻ dọc bớt hàng đầu để hai hàng mép phòng rộng gần bằng nhau. Hàng quá hẹp khó khóa chắc và trông lệch.

Ví dụ: phòng rộng 3.000 mm, trừ hai khe 10 mm còn 2.980 mm. Chia cho tấm rộng 196 mm được 15 hàng đủ (2.940 mm) và dư 40 mm. 40 mm hẹp hơn 5 cm, nên xẻ hàng đầu còn khoảng 118 mm thì hàng cuối cũng rộng chừng đó.

Hướng lát (dọc theo ánh sáng cửa sổ hay theo chiều dài phòng) đã được chọn ở phần trước. KES khuyên ưu tiên lát dọc theo hướng ánh sáng từ cửa sổ.

Hàng đầu tiên

1. Bắt đầu ở góc trái của bức tường đã chọn. Đặt tấm đầu tiên sao cho cả lưỡi hèm cạnh dài và lưỡi hèm đầu ngắn quay vào tường, phía rãnh hèm quay ra người lát.
2. Chèn nêm giữa tấm và tường, cả cạnh dài lẫn đầu tấm, để giữ khe 8–10 mm.
3. Nối các tấm tiếp theo của hàng đầu: đưa lưỡi đầu ngắn của tấm mới chếch từ trên vào rãnh đầu ngắn của tấm trước, rồi ấn nhẹ cho nằm xuống.
4. Tấm cuối hàng: đánh dấu, cắt cho đủ chiều dài (trừ khe ở tường), lắp như trên.
5. Ngắm dọc cạnh dài cho cả hàng thẳng. Tường thường không thẳng, nên hàng đầu thẳng quan trọng hơn hàng đầu sát tường.

Nếu tường cong vênh nhiều, Quick-Step hướng dẫn vạch theo đường tường lên phía lưỡi hèm của tấm hàng đầu rồi cắt theo vạch, thay vì để hàng đầu lượn theo tường.

Khóa hèm: đặt nghiêng, hạ xuống, gõ khít

Hèm khóa của sàn KES là loại Tight Lock, theo catalogue Series 6 và Atroguard. Cách khóa hèm nói chung (xem hình vẽ hèm trong bài cấp AC):

• Cạnh dài: đặt tấm mới nghiêng, cho lưỡi hèm vào rãnh của hàng trước, rồi hạ tấm xuống. Khấc dưới tấm ăn vào gờ khóa là xong.
• Đầu ngắn: tùy loại hèm, có loại cũng đặt nghiêng rồi hạ, có loại phải gõ ngang. Khi gõ, đặt cục kê áp vào mép tấm rồi gõ lên cục kê, không gõ thẳng búa vào mép.
• Sau khi khóa cạnh dài, gõ nhẹ dọc cạnh qua cục kê để mối nối khít hẳn.

Sau hai, ba hàng đầu, cả khối sàn đã đủ nặng. Lúc đó đẩy cả khối sát vào tường, kiểm tra lại khe và chèn nêm dọc cạnh dài.

So le mạch và dùng đoạn cắt thừa

Đầu tấm của hai hàng liền nhau không được nằm thẳng hàng. KES ghi so le 20–25 cm và "không lát bằng mạch". EGGER ghi tối thiểu 20 cm. Hướng dẫn Quick-Step cho dòng sàn của họ đòi lệch ít nhất 30 cm, nên con số cần theo là con số in trên hướng dẫn của đúng loại sàn đang lát.

Cách làm đơn giản nhất: đoạn còn lại sau khi cắt tấm cuối hàng được mang sang mở đầu hàng kế tiếp, miễn là dài từ 20 cm trở lên (EGGER). Làm vậy vừa đỡ phí tấm, vừa tự tạo ra độ so le. Đoạn ngắn hơn 20 cm thì bỏ, mở hàng bằng một tấm khác cắt cho đủ lệch.

Lát qua khung cửa

Khung cửa là chỗ sàn không thể chừa khe hở ra ngoài mà vẫn đẹp. Cách sạch nhất là cưa bớt chân khung để sàn luồn vào dưới:

1. Đặt một mẩu lớp lót và một tấm sàn rời sát chân khung, làm cữ.
2. Đặt cưa tay nằm phẳng trên tấm cữ, cưa ngang chân khung. Như vậy chân khung được nâng lên đúng bằng chiều dày sàn cộng lớp lót.
3. Khi lát tới cửa, khóa cạnh dài của tấm trước khung, rồi đẩy tấm nằm phẳng luồn vào dưới khung và gõ đầu ngắn qua cục kê cho khóa. Dưới khung vẫn chừa khe giãn nở như ở tường.

Nếu không được cắt khung (chủ nhà không đồng ý, khung kim loại, đá), EGGER hướng dẫn chèn một dải xốp PE vào khe quanh chân khung rồi trám silicone. Bài hướng dẫn của KES cũng dùng silicone ở bước hoàn thiện.

Khoét lỗ cho ống nước

Ống nước, ống sưởi đi lên từ nền cũng cần khe giãn nở quanh ống:

1. Đo vị trí ống, đánh dấu lên tấm sàn, nhớ tính cả khe ở tường.
2. Khoan lỗ rộng hơn đường kính ống ít nhất 16 mm, tức mỗi phía hở khoảng 8 mm.
3. Từ lỗ, cưa xiên 45° ra mép tấm phía tường để tách một mẩu.
4. Lắp tấm vào chỗ, rồi dán mẩu vừa cắt trả lại sau ống. EGGER dùng keo PVAc loại D3 cho mẩu này.

Một cách khác là canh cho ống nằm đúng vào mạch đầu ngắn của hai tấm, khóa hai tấm vào nhau rồi khoan lỗ lấy tâm trên mạch. Mỗi tấm chỉ mang nửa lỗ, không cần cắt mẩu.

Hàng cuối

1. Đặt tấm định dùng nằm chồng khít lên hàng áp chót.
2. Lấy một tấm nguyên khác áp vào tường, đè lên tấm vừa đặt, vạch theo mép tấm nguyên này. Vạch đó là đường cắt, đã gồm đường cong của tường. Trừ thêm khe giãn nở trước khi cắt.
3. Xẻ dọc theo vạch, đưa lưỡi hèm vào rãnh hàng trước, hạ xuống.
4. Sát tường không có chỗ đặt cục kê, nên dùng thanh kéo: móc vào đầu hoặc cạnh tấm và gõ vào thanh để kéo mối nối khít lại.

Xong hàng cuối thì tháo hết nêm. Bước tiếp theo là len chân tường và nẹp để che khe giãn nở. Len và nẹp có trong mục Phụ kiện.

Câu hỏi thường gặp

Có cần dán keo vào hèm khi lát sàn gỗ công nghiệp không?

Thường là không. Sàn hèm khóa được thiết kế để lát nổi, không keo. EGGER chỉ dùng keo PVAc D3 bôi vào hèm cho khu thương mại hay bị ướt nhiều, và cho mẩu dán trả ở chỗ ống nước.

Đoạn cắt thừa ngắn bao nhiêu thì bỏ?

Theo EGGER, đoạn từ 20 cm trở lên mới dùng làm tấm đầu hoặc cuối hàng. Hướng dẫn Quick-Step ghi tấm đầu hàng dài ít nhất khoảng 20 cm (8 inch).

Nên lát từ phía nào của phòng?

EGGER bắt đầu ở góc trái của bức tường xuất phát, lưỡi hèm quay vào tường. Chọn bức tường nào thì theo hướng lát đã quyết định trước, thường là dọc theo ánh sáng cửa sổ.

Khe giãn nở dưới khung cửa có cần không?

Có. Khung cửa là vật cố định như tường, nên sàn luồn vào dưới khung vẫn cần khe giãn nở. KES và EGGER đều yêu cầu khe quanh khung cửa, ống nước và cột.

Sàn hèm khóa của KES có trong danh mục sàn gỗ công nghiệp, gồm 68 mẫu Atroguard và 11 mẫu Series 6.