Bảo dưỡng sàn gỗ công nghiệp và xử lý hở khe, vồng, phồng

Sau vài mùa dùng, sàn có thể xước mảnh gần cửa ra vào, hở khe vào mùa khô, hay gồ mép ở chỗ nước từ ban công tạt vào. Việc giữ sàn bắt đầu từ tấm thảm chùi chân ở cửa và cây lau nhà vắt thật khô. Khi sàn đã có lỗi như hở khe, vồng giữa phòng hay kêu cót két, việc cần làm là lần ra khâu bị thiếu, thường ở nền, ở khe giãn nở sát tường hoặc ở độ ẩm, rồi sửa đúng khâu đó.

Các bài trước của chuyên đề lắp đặt sàn gỗ công nghiệp nói cách làm đúng từ đầu. Bài cuối này dành cho lúc sàn đã nằm trong nhà.

Lau sàn hằng ngày thế nào cho đúng

Mặt sàn gỗ công nghiệp là lớp giấy tẩm keo melamine ép cứng, bụi không bám sâu vào được. Phần dễ hỏng là lõi HDF bên dưới và các mép hèm khóa, vì lõi gỗ hút nước. Lau kiểu gì thì cũng phải làm sạch mặt mà không để nước chui vào mạch.

• Quét hoặc hút bụi trước. Dùng đầu hút cho sàn cứng có chổi mềm. Máy có chổi xoay đập phải tắt chổi hoặc tháo ra.
• Lau bằng khăn hay cây lau ẩm đã vắt thật khô. Không dội nước, không để nước đọng.
• Chỗ bẩn bám chặt: lau theo hai bước. Bước một thấm dung dịch lau cho bẩn mềm ra, bước hai thấm khô phần nước thừa ngay, trong vòng 5 phút.
• Nước lau sàn chọn loại không tạo màng. Với sàn mặt melamine, không dùng sáp, xi đánh bóng hay chất phủ bóng. Lớp phủ đó làm mặt sàn loang và không giúp sàn bền hơn.
• Không dùng máy lau hơi nước, máy xịt áp lực cao, bùi nhùi thép, bột cọ hay miếng cọ nhám.

Vết khó như vết đế giày cao su, sơn móng tay hay mực dấu thì xử lý theo loại vết. EGGER hướng dẫn lau vết sơn và keo gốc dung môi bằng dung môi hữu cơ như axeton, xăng thơm hay nước rửa sơn móng tay, rồi lau lại bằng nước sạch và lau khô. Vết cà phê, trà, nước trái cây thì lau bằng nước ấm với nước lau sàn. Vết nào cũng nên lau càng sớm càng tốt, để lâu thì khó sạch hơn.

Chống xước: chặn cát từ cửa, đệm nỉ dưới chân

Cát sỏi theo giày vào nhà hoạt động như giấy nhám. Thảm chùi chân đủ rộng ở cửa ra vào là cách rẻ nhất để mặt sàn giữ được lâu. Thảm cũng cần giũ và thay định kỳ.

• Dán đệm nỉ dưới chân ghế, chân bàn, chân tủ. Đệm nỉ mòn hay bám cát thì thay.
• Ghế văn phòng dùng bánh xe mềm. EPLF mô tả loại này dễ nhận vì có hai màu. Thay bánh xe cứng hoặc có cạnh sắc trên ghế cũ, và nên trải tấm lót dưới ghế có bánh xe.
• Khi chuyển đồ nặng, nhấc lên chứ không kéo lê. Nếu buộc phải đẩy, lót tấm vải hay chăn dưới chân đồ.
• Không dùng mặt sàn làm chỗ cắt đồ.

Vết xước nhỏ, vết mẻ lẻ tẻ có thể trám bằng sáp sửa sàn cùng màu, EGGER ghi dùng bộ sáp cứng bán sẵn hoặc keo trám theo màu của hãng. Tấm hỏng nặng thì thay tấm (xem mục cuối).

Giữ độ ẩm phòng trong khoảng an toàn

Lõi HDF là gỗ, nở ra khi không khí ẩm và co lại khi không khí khô. Sàn lát nổi, không keo, không đinh xuống nền, chính là để cả mặt sàn nở ra co vào cùng nhau.

Mức nên giữ: nhiệt độ không khí từ 18 °C trở lên và độ ẩm tương đối 40–70%. Độ ẩm cao làm ván nở. Độ ẩm thấp, nhất là khi máy lạnh hay sưởi chạy lâu, làm ván co. Ở miền Bắc, mùa nồm kéo độ ẩm lên rất cao. Đóng cửa khi trời nồm và chạy máy hút ẩm giúp sàn bớt nở.

Nước đổ ra sàn: lau ngay, đừng để qua đêm

Con số 48 giờ ngập nước và 72 giờ tràn nước trong catalogue Series 6 của KES nói về sức chịu của lõi. Khi nước đổ ra sàn, bài hướng dẫn của KES vẫn bảo lau khô ngay, và ghi sàn gỗ công nghiệp không hợp với tình trạng ngập nước lâu ngày. EGGER cũng ghi phải lau ngay chất lỏng đổ ra và không để đọng trên sàn lâu hơn cần thiết, vì mạch hèm khóa không kín hoàn toàn trước nước.

Nếu nước tràn vào gầm sàn, ví dụ do vỡ ống, cần tháo các hàng sàn ở khu vực đó để nền và lớp lót khô hẳn. Để nước nằm dưới lớp lót thì mép ván sẽ hút ẩm dần từ dưới lên.

Lỗi hay gặp và cách xử lý

Bài hướng dẫn của KES ghi các lỗi như kêu, phồng, hở khe hay cong vênh phần lớn tránh được nếu nền khô ráo và chừa khe giãn nở 8–10 mm sát tường. Khi gặp lỗi, việc đầu tiên là tìm xem khâu nào bị thiếu.

Sàn vồng lên giữa phòng

Sàn bị vồng (đội lên thành hình mái nhà) khi ván nở mà không còn chỗ để nở. Nguyên nhân hay gặp:

• Khe sát tường quá hẹp hoặc bị nhét vữa, gạch vụn.
• Tủ bếp, tủ âm tường hay đồ cố định nặng đặt đè lên sàn, ghim một phía mặt sàn xuống.
• Len chân tường bắn đinh xuống sàn thay vì vào tường. Theo Quick-Step, len chỉ được gắn vào tường, để sàn nở ra co vào được dưới len.
• Khung cửa, ống nước ép sát mép ván.

Cách sửa: tháo len, tìm chỗ sàn chạm tường hay bị ghim, cắt lại cho đủ khe. EGGER không cho đặt tủ bếp hay tủ âm tường cố định lên sàn lát nổi. Hãng khuyên chỉ lát sàn đến sau tấm chắn chân tủ, hoặc cắt rời phần sàn dưới tủ, hoặc khoét lỗ quanh chân tủ rộng hơn chân tủ 16 mm. Phòng dài hoặc rộng hơn 10 m, lối thông phòng và phòng hình chữ L cần khe ngắt mạch có nẹp che, theo hướng dẫn của EGGER.

Sàn hở khe giữa các tấm

Khe nhỏ đều khắp phòng vào mùa khô thường do ván co khi độ ẩm xuống thấp. Khi độ ẩm trở lại khoảng 40–70%, khe thường khép lại. Khe chỉ ở vài tấm, tấm lỏng nhún khi bước lên, là dấu hiệu hèm khóa chưa vào hết hoặc đã gãy. EGGER ghi khe nhỏ lẻ tẻ có thể đóng lại bằng cách gõ nhẹ có kiểm soát qua cục kê gõ. Hèm gãy thì phải thay tấm.

Sàn kêu cót két khi bước

Tiếng kêu thường đến từ nền không phẳng. Chỗ nền lõm làm tấm sàn nhún khi có người bước, hai tấm cọ vào nhau ở mạch và phát ra tiếng. Lớp lót quá mỏng hoặc kém, khe giãn nở thiếu và mối nối lỏng cũng gây kêu. Mức phẳng cần có là chênh không quá 2 mm trên 1 m, như bài kiểm tra nền trước khi lát đã nêu. Cách sửa là tháo sàn ở vùng kêu, bù phẳng nền, thay lớp lót tốt hơn (xem bài lớp lót và màng chống ẩm), rồi lát lại.

Mép ván phồng lên

Mép ván phồng, sờ thấy gờ ở mạch, là do nước vào lõi HDF qua mạch hèm. Lõi đã trương vì nước thì không xẹp lại như cũ. Phải tìm và chặn nguồn nước trước (ống rò, sàn lau quá ướt, nước từ ban công), sau đó thay các tấm đã phồng.

Thay một tấm sàn hỏng

Sàn hèm khóa lát nổi tháo ra được. Theo EGGER, muốn tháo mà không làm hỏng tấm thì nhấc nghiêng cả hàng để mở hèm cạnh dài, rồi tách các tấm ở đầu ngắn khi đang nghiêng. Làm cẩn thận để không gãy lưỡi và rãnh hèm. Tấm thay nên cùng mã với sàn cũ; vài tấm dư giữ lại sau khi lát dùng vào đúng việc này.

Mã sàn và quy cách từng dòng có tại Sàn gỗ công nghiệp, gồm Atroguard và Series 6. Len và nẹp hoàn thiện (2 mã) nằm trong mục Phụ kiện, cách lắp có trong bài len chân tường và nẹp sàn. Cấp chống mài mòn của mặt sàn được giải thích trong bài AC3, AC4, AC5.

Câu hỏi thường gặp

Lau sàn gỗ công nghiệp bằng nước được không?

Được, nếu khăn hay cây lau đã vắt thật khô. Không dội nước, không để nước đọng, và thấm khô phần nước thừa ngay sau khi lau.

Có nên đánh sáp hay đánh bóng sàn gỗ công nghiệp không?

Không. Sàn mặt melamine không cần và không nên phủ sáp, xi hay chất tạo màng. EPLF và EGGER đều ghi như vậy.

Sàn bị vồng có tự hết không?

Thường là không, nếu nguyên nhân là khe giãn nở bị chặn. Phải tháo len, cắt lại khe hoặc gỡ chỗ bị ghim thì sàn mới nằm phẳng lại.

Tấm sàn phồng mép vì nước có sửa được không?

Lõi HDF đã trương vì nước không trở về độ dày cũ. Cách xử lý là chặn nguồn nước rồi thay tấm đó.