Lắp đặt tủ tại công trình: cân chỉnh, bắt tường, cắt áp, chỉnh cánh

Tủ đóng ở xưởng vuông vức đến đâu thì ra công trình vẫn gặp nền dốc và tường cong. Đặt tủ đầu tiên xuống là thấy một chân hẫng, áp vào tường là thấy khe hở chỗ rộng chỗ hẹp. Phần lớn công lắp là để bù cho hai thứ đó, từ lúc kẻ đường mốc trên tường đến lúc căn khe giữa các cánh và mặt ngăn kéo.

Các phần trước của chuyên đề đóng tủ từ ván phủ lo việc ở xưởng, từ hệ 32 mm đến liên kết thùng tủ. Phần cuối này mang tủ ra công trình. Ví dụ dưới đây lấy tủ bếp; tủ áo và tủ kệ làm tương tự.

Kiểm tra tường và nền trước khi đưa tủ vào

Trước khi khoan lỗ đầu tiên:

• Đánh dấu lên tường vị trí đường nước, ổ điện, ống gas, ống hút mùi, rồi đối chiếu với bản vẽ tủ. Lỗ khoét cho ống trên hậu tủ nên cắt trước khi bắt tủ cố định.
• Dò ống nước và dây điện âm tường bằng máy dò trước khi khoan.
• Áp ê ke vào góc tường xem có vuông không, áp thước dài xem tường lồi lõm chỗ nào.
• Tháo cánh, ngăn kéo và đợt khỏi thùng tủ. Bản lề KES là loại gài, tháo lắp cánh không cần mở vít. Thùng tủ nhẹ hơn, dễ khiêng, và cánh không bị trầy trong lúc lắp.

Lấy mốc từ điểm cao nhất của nền

Đặt tủ theo nền rồi nối tiếp thì sai lệch dồn dần, đến cuối dãy mặt đá bị dốc và cánh lệch nhau. Các hãng tủ bếp làm như sau:

1. Tìm điểm cao nhất của nền dọc chân tường sẽ đặt tủ. Wren cho rằng máy cân bằng laser là dụng cụ tốt nhất cho việc này, không có thì dùng thước thủy dài.
2. Từ điểm đó đo lên chiều cao chân tủ, kẻ một đường thăng bằng chạy quanh các bức tường. Đây là mép đáy của dãy tủ dưới. Wren lấy 150 mm.
3. Đo tiếp lên chiều cao thùng tủ và kẻ đường thứ hai, là mặt trên của tủ dưới. Với Wren, đường này cách đường đáy 720 mm, tức 870 mm tính từ điểm cao nhất.
4. Đường mốc cho tủ treo cũng đo từ cùng điểm cao nhất đó.

Lấy điểm cao nhất làm mốc thì các tủ còn lại chỉ phải nâng chân lên. Không tủ nào phải hạ thấp hơn mức chân cho phép.

Tủ dưới: chỉnh chân cho thăng bằng

Tủ dưới thường đứng trên chân chỉnh được chiều cao, vặn để nâng hạ. Ví dụ ở hướng dẫn B&Q, chân đặt sẵn ở 15 cm và chỉnh được trong khoảng 12,5–19,5 cm. Thùng tủ cao 72 cm, mặt đá 4 cm, nên mặt bếp hoàn thiện cao 15 + 72 + 4 = 91 cm. Wren lắp 4 chân cho tủ rộng đến 600 mm. Các loại chân và cách kẹp len chân có ở bài chân tủ và len chân tủ bếp.

Bắt đầu từ tủ góc, nếu có. Với mỗi tủ:

• Vặn chân cho mặt trên của tủ chạm đúng đường mốc.
• Đặt thước thủy lên mặt trên theo cả chiều ngang lẫn chiều sâu.
• Đo hai đường chéo của miệng tủ. Hai đường chéo bằng nhau thì thùng tủ vuông, không bị xô lệch.

Reform hướng dẫn chỉ siết vít khi tủ đã nằm đúng chỗ và đã thăng bằng. Siết sớm thì tủ bị kéo theo tường.

Bắt tủ vào tường đúng loại tắc kê

Cả sức nặng của tủ treo dồn vào mấy điểm bắt trên tường. Tủ treo thường bắt theo một trong các cách sau:

• Ray treo và pát treo: bắt một thanh ray thật thăng bằng lên tường, móc tủ vào ray bằng pát treo giấu trong góc trên của thùng. Pát có vít chỉnh lên xuống và chỉnh ngang, nên căn tủ dễ. Reform dùng cách này cho mọi tủ treo.
• Ke góc: bắt ke vào vách tủ rồi bắt thẳng vào tường. Reform dùng cách này cho tủ có chân.

Tường cong thì chèn miếng đệm giữa tường và ray hoặc giữa tường và tủ, không ép tủ vào tường bằng vít. American Woodmark cảnh báo rằng siết thanh treo sau tủ áp vào tường cong mà không có đệm có thể làm bung mối nối giữa thanh treo và thùng tủ, và tủ rơi khỏi tường. Hãng này cũng cấm dùng đinh để treo tủ.

Ốc vít và tắc kê thường không có sẵn trong hộp tủ, vì mỗi loại tường cần một loại khác nhau. Cùng một tắc kê, giữ được bao nhiêu là do loại tường:

Trong tường đặc, tắc kê nở ra ép vào thành lỗ. Trong tường rỗng, tắc kê gập hoặc thắt nút ở sau vách gạch, nên giữ yếu hơn nhiều. Trên tường gạch lỗ, nên bắt nhiều điểm hơn, chọn tắc kê ghi rõ dùng được cho gạch lỗ, và tránh dồn cả tủ treo nặng lên vài lỗ khoan.

Nối các tủ thành một dãy

Khi các tủ cạnh nhau đã thăng bằng và mặt trước phẳng hàng, kẹp chúng lại bằng kẹp nhanh rồi bắt vít qua vách. Wren dùng vít tự khoan dài không quá 30 mm, bắt ở sau đế bản lề cho khuất. B&Q cũng giấu bu lông nối sau đế bản lề. Reform lưu ý không bắt vít nối vào các lỗ khoan sẵn cho bản lề và đợt.

Thứ tự lắp mỗi hãng một khác. Reform lắp tủ treo trước để có chỗ đứng thao tác. Wren và B&Q lắp tủ dưới trước. Làm cách nào cũng được, miễn là mọi tủ theo cùng một hệ đường mốc. Với tủ treo, chỉ siết chặt pát khi cả dãy đã thẳng và thăng bằng (B&Q).

Chừa khe cho thiết bị âm tủ (máy rửa bát, tủ lạnh âm) theo đúng sách hướng dẫn của thiết bị trước khi nối cố định các tủ. Mặt đá nên đo sau khi tủ, tấm đệm và tấm che đã lắp xong (Reform).

Cắt áp tường cho tấm đệm và tấm che

Giữa tủ và tường thường chừa một khe để cánh và ngăn kéo mở không cấn tường. Khe này được che bằng tấm đệm, thợ còn gọi là nẹp đệm. Đầu dãy tủ thì ốp tấm che hông. Tường không thẳng, nên cả hai tấm đều phải cắt theo đường tường, gọi là cắt áp tường.

Cách làm theo hướng dẫn của Reform:

1. Đo khe giữa vách tủ và tường để có kích thước sơ bộ, cắt tấm đệm rộng hơn một chút.
2. Áp tấm đệm vào tường, lấy một mẩu gỗ tì vào tường rồi kéo dọc theo, bút chì đặt sát mẩu gỗ vạch lên tấm. Đường vạch lặp lại đúng chỗ lồi lõm của tường.
3. Dán băng giấy lên đường cắt để mặt phủ ít mẻ, cắt bằng cưa lọng. Cưa lọng để một mặt xơ, nên mặt xơ phải là mặt khuất.
4. Áp tấm vào chỗ, vạch theo cạnh vách tủ để cắt cạnh còn lại.
5. Bắt tấm đệm vào tủ qua một nẹp gỗ phía sau, phẳng với mặt cánh, không để cấn cánh hay ngăn kéo. Reform bắt 2 vít theo chiều sâu, và khoảng 60 cm chiều cao thì thêm một hàng vít.

Tấm che hông của B&Q làm dư 2 cm theo chiều sâu để che mép cánh và để có chỗ cắt áp theo nền hoặc tường. Mép cắt mới lộ cốt ván MDF, nên xoay mép này vào phía tường hoặc phía mặt đá (Reform). Vết cắt mặt đá cho bồn rửa thì trám keo kín nước (B&Q). Cách cắt ván phủ ít mẻ xem ở phần 1.

Chỉnh cánh và ngăn kéo khi bàn giao

Lắp lại cánh và ngăn kéo khi các thùng tủ đã cố định. Wren hướng dẫn chỉnh từng cánh và mặt ngăn kéo ngay lúc lắp, để khe và đường thẳng đều nhau suốt dãy tủ.

Bản lề bật có ba vít chỉnh. Với bản lề KES 80901, catalogue ghi biên độ như sau:

• Trái phải: +2/−4 mm. Vặn để khe giữa hai cánh, hoặc giữa cánh và tấm đệm, đều từ trên xuống dưới.
• Sâu nông: ±2 mm. Vặn để mặt cánh nằm phẳng với các cánh bên cạnh.
• Lên xuống: ±2 mm. Vặn để mép trên các cánh thẳng một hàng.

Chỉnh từng hướng một, chỉnh một bản lề rồi đóng cánh xem lại, sau đó mới sang hướng khác. Kiểm tra bằng thước thẳng hoặc thước thủy áp ngang mép cánh (American Woodmark). Mặt ngăn kéo cũng chỉnh được lên xuống và trái phải bằng vít trên ray hoặc trên ke nối mặt.

Vài milimét chỉnh chỉ đủ để căn khe, không bù được thùng tủ bị xô, cánh khoan sai kiểu trùm hay tủ không thăng bằng. Hai cánh chung một vách giữa còn cần khe ít nhất gấp đôi khe tối thiểu của một cánh để mở cùng lúc được (Hettich). Khe tối thiểu theo độ dày cánh nằm trong bài bản lề trùm ngoài, trùm nửa, lọt lòng.

Câu hỏi thường gặp

Lắp tủ bếp trên hay tủ bếp dưới trước?

Cả hai cách đều có trong hướng dẫn của các hãng. Reform lắp tủ treo trước để có chỗ thao tác. Wren và B&Q lắp tủ dưới trước. Cách nào cũng được, với điều kiện mọi tủ cùng lấy mốc từ một điểm cao nhất của nền.

Tường gạch lỗ có treo tủ bếp được không?

Được, nhưng tắc kê giữ kém hơn nhiều. Theo bảng của fischer, cùng một tắc kê 8 x 40 mm có tải khuyến nghị 25 kg trong gạch lỗ, so với 62 kg trong gạch đặc và 110 kg trong bê tông. Dùng loại tắc kê ghi rõ cho gạch lỗ và tăng số điểm bắt.

Cánh tủ bị lệch sau một thời gian dùng thì làm sao?

Thường chỉ cần chỉnh lại vít bản lề như lúc bàn giao. Nếu vít đã ở hết biên độ mà cánh vẫn lệch, hãy kiểm tra xem tủ có bị lún chân, tuột tắc kê hay xô thùng không. Phần sửa chữa sau khi dùng nằm ở bài chỉnh cánh lệch, ray kẹt.

Bản lề KES có sẵn bản trùm ngoài, trùm nửa và lọt lòng cho mỗi mã giảm chấn: xem 7 mã ở mục Bản lề, ví dụ 80901. Các phụ kiện khác ở Phụ kiện, ván phủ cho thùng và cánh tủ ở Ván phủ.