Chống trầy xước bề mặt ván phủ: con số N nói gì

Những đường xước mảnh trên mặt tủ giày, mặt bàn học hay mặt bàn bếp thường đến từ một món đồ cứng bị kéo qua. Dòng chống trầy trên bảng thông số đo đúng kiểu hư hại này, và ghi kết quả bằng một lực. Bài mở đầu của chuyên đề thông số bề mặt ván phủ Melamine, Laminate đã đặt hai con số 1,5 N và 4 N cạnh nhau. Bài này đi vào phép thử đứng sau chúng, và giải thích vì sao một số dòng ván phủ melamine lại ghi mức theo EN 438-2, vốn là tiêu chuẩn của HPL.

Phép thử rạch làm gì

Với HPL, người ta dùng một máy thử rạch (tiếng Đức là Ritzprüfgerät). Đầu rạch đè lên mẫu với một tải xác định và để lại vết rạch hình vòng tròn. Người thử tăng tải dần để tìm mức mà vết rạch thành vòng liền, thấy rõ. Kết quả ghi theo thang 5 bậc. Với sàn laminate, cách thử cũng tương tự: kéo một mũi kim cương qua vùng thử.

EGGER ghi tiêu chí này ngay dưới bảng thông số ván sơn PerfectSense. Kết quả tính bằng N, ứng với mức có ít nhất 90% vòng rạch đôi liền và thấy rõ. Cùng dòng đó EGGER ghi "≥ cấp 3" và "≥4 N", nghĩa là trong EN 438-2, cấp 3 tương ứng với mức 4 N.

Ván phủ melamine theo EN 14322 thử theo phương pháp riêng trong EN 14323 và ghi thẳng bằng N. EGGER công bố mức ≥1,5 N cho toàn bộ dòng ván phủ melamine Eurodekor, trừ các mẫu có hiệu ứng ánh nhũ.

Các mức thường gặp trên bảng thông số

Bảng dưới gom các mức của EGGER, Fundermax và KES. Cột phương pháp cho biết con số nào so được với con số nào.

KES có thêm ba con số trong tài liệu so sánh các dòng Melamine năm 2026: dòng S6 "≥ 3N", S9 "≥ 4N" và dòng Signature (ST) "≥ 10N". Dòng ST được "phủ lớp nhôm oxit siêu cứng". Mức S9 khớp với catalogue. Tài liệu so sánh không ghi phương pháp thử cho ba con số này, nên chúng chỉ so được với nhau trong cùng tài liệu. Chưa thể đem so với mức 1,5 N theo EN 14323 của hãng khác.

Nhôm oxit (Al₂O₃, corundum) là hạt cứng, được rải hoặc trộn trong keo của lớp phủ trên cùng. Hãng làm dây chuyền tẩm giấy VITS mô tả thiết bị rải corundum dùng để đạt độ chịu mòn cho sàn tới cấp AC6 và độ chống trầy theo phép thử Martindale. Cách làm lớp này có trong bài tẩm keo melamine và overlay.

Những vết con số N không nói tới

Phép thử rạch mô phỏng một vật nhọn, cứng kéo qua mặt ván với một lực nhất định: chìa khóa, đáy nồi có cạnh sắc, đồ kim loại trượt trên mặt tủ. Con số càng cao, mặt ván càng chịu được lực rạch lớn hơn trước khi lộ vết.

Vết dao thì nằm ngoài phép thử. EGGER khuyên không dùng mặt ván làm thớt, vì dao để lại vết cắt cả trên bề mặt bền.

Vết bóng do cọ xát nhẹ lặp lại cũng vậy. EN 438-2 đo kiểu mòn nhẹ này bằng một phép thử riêng, gọi là phép thử vi trầy (micro scratch): máy Martindale chà tròn một miếng vật liệu lên mẫu với tải định sẵn, rồi người thử đo độ bóng hoặc nhìn bằng mắt.

Con số N cũng không cho biết vết dễ thấy đến đâu. Theo EGGER, vết sử dụng trên màu trơn tối và vân gỗ tối dễ thấy hơn trên màu sáng, dù chất lượng bề mặt như nhau. Và con số chỉ đúng cho những mẫu đã thử: mức của EGGER loại trừ mẫu ánh nhũ, còn mức chung của một dòng sản phẩm chưa chắc đúng cho mẫu bóng gương hay mẫu vân sâu trong cùng dòng.

Vết bóng hay gặp nhất trên mặt ngang. Đĩa, ly, cốc trượt qua lại có thể làm mặt vân sâu hoặc mặt mờ sâu bóng lên thành từng mảng, rõ nhất ở màu tối. Hiện tượng này được xếp vào lão hóa bình thường của vật liệu, và nhà sản xuất không tính nó là lỗi bề mặt.

Một lớp giấy hay một tấm HPL

Trên tấm HPL, đầu rạch gặp nhiều lớp giấy tẩm keo đã ép thành tấm cứng, lớp trên cùng là keo melamine. Trên ván phủ melamine, nó chỉ gặp một lớp giấy trang trí tẩm keo, ép thẳng lên cốt.

Mức yêu cầu của hai loại cũng khác nhau. Bảng EN 14322 của EGGER dùng mốc 1,5 N. HPL cho mặt ngang, theo mức tiêu chuẩn của Fundermax, phải từ cấp 3 (tương ứng 4 N theo cách EGGER ghi). Một dòng melamine ghi mức theo EN 438-2, như KES Series 9, đang dùng thước đo của HPL.

Lớp overlay có hạt cứng có thể nâng độ chống trầy của melamine. Hai ảnh dưới chụp cùng một phép rạch dưới kính hiển vi: bên trái là lớp overlay có trộn hạt gốm cứng, bên phải là lớp không có hạt.

Mặt bàn làm việc, mặt quầy là những chỗ hay bị cọ xát. Nên dùng bề mặt nào cho từng chỗ như vậy, bài Melamine, Laminate hay Acrylic xét kỹ hơn.

Giữ mặt ván ít trầy khi dùng

Hướng dẫn vệ sinh của EGGER cho bề mặt melamine và bề mặt sơn dặn như sau.

Hướng dẫn chi tiết cho từng loại bề mặt có trong bài vệ sinh bề mặt ván phủ. Vết đã trầy, sứt thì xem bài sửa trầy xước, mẻ cạnh ván phủ.

Câu hỏi thường gặp

Laminate có chống trầy hơn Melamine không?

Theo các mức tiêu chuẩn, HPL cho mặt ngang yêu cầu từ cấp 3 theo EN 438-2, cao hơn mốc 1,5 N của EN 14322 cho melamine. Muốn so hai mã cụ thể thì cần cùng phương pháp thử.

Mặt tủ melamine dùng hằng ngày có bị xước không?

Ở mức dùng thông thường thì ít. EN 14322 dùng mốc 1,5 N, còn KES ghi ≥4 N theo EN 438-2 cho Series 9. Mặt melamine vẫn có thể để lại vết khi bị vật cứng, nhọn kéo qua mạnh hoặc bị chà bằng vật nhám.

Chống trầy 10 N của dòng ST có nghĩa là không bao giờ trầy?

Không. Đó là mức lực trên đầu rạch của máy thử trước khi lộ vết theo tiêu chí của phép thử. Vật cứng, nhọn hơn hoặc đè mạnh hơn vẫn để lại vết, và vết dao không thuộc phạm vi phép thử.

Các mã ván có trong mục Melamine và Laminate.