Chuyên đề: Thông số bề mặt ván phủ Melamine, LaminatePhần 4/7

Chống ố và hóa chất trên bề mặt ván phủ Melamine, Laminate

Mặt ván phủ chống ố đến đâu, cấp ố trên bảng thông số đọc thế nào, chất tẩy rửa nào an toàn, axit, thuốc tẩy nào cần lau ngay và chất nào làm hỏng mặt ván.

7 phút đọc02/10/2026

Vệt cà phê trên mặt bàn bếp và giọt thuốc nhuộm tóc rơi trên bàn trang điểm cho hai kết cục khác nhau trên cùng một mặt ván phủ. Lớp trên cùng của cả Melamine lẫn Laminate là keo melamine đã đóng rắn, kín và không thấm, nên vệt cà phê lau là sạch. Thuốc nhuộm tóc thì có thể làm mặt đổi màu nếu không lau sớm. Giữa hai kết cục đó là cả một dải hóa chất, được hiệp hội ICDLI xếp thành bảng theo mức mặt HPL chịu được. Dòng chống ố là một trong các dòng bề mặt mà chuyên đề thông số bề mặt ván phủ Melamine, Laminate giải thích lần lượt.

Phép thử ố bẩn làm gì

Phép thử ố bẩn đặt một loạt chất lên mặt HPL (một loại laminate nén áp lực cao). Sau thời gian thử, người ta làm sạch mặt mẫu và nhìn bằng mắt xem bề mặt đổi bao nhiêu. Mức đổi được chấm theo thang 5 bậc. Ván phủ melamine có phép thử tương ứng trong EN 14323.

Một tấm gỗ sáng màu đã phủ sơn, trên mặt đặt bốn miếng giấy lọc tròn thấm chất lỏng, mỗi miếng được úp một cốc nhựa trong để chất lỏng không bay hơi. — Thử chịu chất lỏng lạnh theo EN 12720: giấy lọc thấm chất lỏng đặt lên mặt mẫu, úp cốc lên trên, để đủ thời gian rồi lau sạch và xem mặt đổi bao nhiêu. Mẫu trong ảnh là gỗ phủ sơn, không phải ván phủ melamine. Ảnh: Salca, Krystofiak, Lis, Hiziroglu, Coatings 11(5): 558 (2021), CC BY 4.0.

Khi thử trên tủ, bàn đã làm xong, người ta dùng EN 12720, tiêu chuẩn đánh giá khả năng chịu chất lỏng lạnh của mọi bề mặt cứng. Tiêu chuẩn này kèm một danh sách chất lỏng thử và cho phép dùng thêm chất khác khi cần.

Thang chấm có 5 bậc, bậc 5 là mặt ít đổi nhất. HPL phải đạt bậc 5 với nhóm chất 1 và 2; ván phủ melamine EGGER công bố từ bậc 3.

Cấp càng cao, mặt càng ít đổi, và cấp 5 là mức cao nhất của thang. Mức yêu cầu cho HPL vì thế chặt hơn ván phủ melamine: HPL phải đạt cấp cao nhất với nhóm chất 1 và 2, còn ván phủ melamine của EGGER công bố từ cấp 3. Bảng thông số không ghi đủ danh sách chất trong từng nhóm; khi cần, hỏi nhà sản xuất phiếu kết quả thử.

Thanh gỗ sơn màu nâu đỏ có bốn vệt tròn trắng đục loang lổ, đúng ở bốn chỗ đã đặt nước trong phép thử. — Một mặt không đạt: bốn vệt trắng đục còn lại sau khi đặt nước lên mặt. Mẫu trong ảnh là gỗ phủ sơn shellac, một lớp sơn kém chịu nước hơn nhiều so với mặt keo melamine. Ảnh: Šimůnková, Pánek, Zeidler, Coatings 8(4): 119 (2018), CC BY 4.0.

Các mức thường gặp:

Bề mặt	Mức chống ố	Nguồn
Ván phủ melamine EGGER Eurodekor	≥ cấp 3 (EN 14323)	EGGER
HPL loại HGS	Nhóm chất 1 và 2: cấp 5; nhóm 3: ≥ cấp 4 (EN 438-2)	Fundermax, mức tiêu chuẩn
Ván sơn UV EGGER PerfectSense	Cấp 1A (DIN 68861-1, DIN EN 12720)	EGGER

Bảng KES cho Series 9 không có dòng chống ố. Ở trang hướng dẫn kỹ thuật, KES xếp "hóa chất" vào mục cần tránh.

Chất nào lau được, chất nào làm hỏng mặt

Hóa chất chia làm ba nhóm theo mức mặt HPL chịu được ở nhiệt độ phòng. Nhóm thứ nhất không cần lo, nhóm thứ hai chịu được nếu lau kịp, nhóm thứ ba phải lau ngay. Đây là danh sách cho HPL. Ván phủ melamine cũng có mặt keo melamine, nhưng trong các nguồn đã đọc chưa có nhà sản xuất ván phủ nào công bố bảng tương tự.

Cùng một axit có thể rơi vào cả ba nhóm tùy nồng độ. Hình chỉ chọn vài chất mỗi nhóm; danh sách đầy đủ nằm trong bảng gấp bên dưới.

HPL chịu được thuốc tẩy gốc hypoclorit: 10–15phút; Sau đó phải lau bằng khăn ướt và lau khô.
Axit axetic hoặc axit xitric ấm để lau cặn vôi: 10%; Rồi rửa lại bằng nước nóng.
Hạn muộn nhất để lau vết dầu mỡ: 48giờ; Theo hướng dẫn vệ sinh của EGGER.

Ngoài tên chất, ICDLI ghi thêm nồng độ, độ pH, thời gian tiếp xúc và nhiệt độ; cả bốn cùng quyết định mặt có hỏng hay không. Cùng là một axit, loãng thì chỉ cần lau sớm, đặc thì mặt hỏng. ICDLI nhắc riêng một số trường hợp:

Thuốc nhuộm tóc và chất tẩy màu tóc có thể làm mặt đổi màu nếu không lau sớm.
Thuốc nhuộm mạnh dùng trong phòng thí nghiệm và chất oxy hóa mạnh như oxy già để lại vết nếu nằm trên mặt lâu.
Giọt axit ắc quy phải lau ngay, nếu không sẽ để vết hoặc vết ố vĩnh viễn.
Sơn móng tay, keo xịt tóc, son môi đã khô lau được bằng cồn hoặc axeton.

Bảng đầy đủ các mức chịu hóa chất của ICDLIMở xem

Mức chịu	Ví dụ chất (theo ICDLI)	Cần làm gì
Chịu hoàn toàn, kể cả để lâu	Axeton, các loại cồn, axit axetic (thành phần của giấm), amoniac, xút dưới 10%, axit xitric, oxy già 3%, đường, muối ăn, đồ uống có cồn, toluen	Lau như vết bẩn thường
Chịu có giới hạn: không đổi nếu chỉ tiếp xúc 10–15 phút	Axit clohydric, sunfuric, nitric, photphoric dưới 10%; xút trên 10%; thuốc tẩy gốc hypoclorit; oxy già 3–30%; iốt; thuốc tím; bạc nitrat; xanh metylen	Lau bằng khăn ướt rồi lau khô càng sớm càng tốt
Không chịu: hỏng sau thời gian tiếp xúc rất ngắn	Axit clohydric, flohydric, nitric, photphoric, sunfuric trên 10%; nước cường toan; axit fomic trên 10%; keo đóng rắn hóa học	Lau ngay; che mặt ván khi làm việc với các chất này

Với đồ văn phòng, proHPL ghi mặt HPL dễ làm sạch vết mực, bút dạ, bút lông, phấn, cao su, cà phê, trà, nước ngọt có ga, và chịu tốt dung môi như cồn và axeton.

Chất tẩy rửa trong nhà

ICDLI khuyên tránh để lâu các chất tẩy có tính ăn mòn trên mặt HPL: chất tẩy cặn vôi, chất tẩy rửa mạnh, nước tẩy bồn cầu, chất tẩy lò nướng. EGGER đưa danh sách cụ thể hơn cho cả mặt melamine, mặt sơn và mặt laminate của hãng:

Không dùng chất tẩy chứa axit mạnh hoặc muối axit mạnh: chất tẩy cặn gốc axit fomic hoặc axit amidosunfonic, chất thông cống, axit clohydric, thuốc đánh bóng bạc, chất tẩy lò nướng.
Không dùng chất có hạt mài, xi đánh bóng, sáp, chất tẩy rửa nhựa có thêm dầu.
Không dùng thuốc tẩy cho vệ sinh thường ngày. Với vết cứng đầu, EGGER cho dùng chất tẩy màu nhẹ thỉnh thoảng, trừ trên mặt bóng gương.
Không nên dùng máy phun hơi nước.
Vết dầu mỡ nên lau sạch trong thời gian ngắn nhất, muộn nhất sau 48 giờ.
Vết bẩn cứng đầu có thể xử lý bằng dung môi hữu cơ như axeton, cồn, xăng nhẹ hoặc nước rửa móng tay, rồi lau lại bằng nước sạch.

Hướng dẫn chi tiết theo từng loại vết bẩn có trong bài vệ sinh bề mặt ván phủ.

Cạnh ván, mặt đã chà nhám, độ bóng

Cấp chống ố là kết quả trên lớp mặt nguyên vẹn của mẫu mới, với các chất và thời gian trong tiêu chuẩn, nên chưa tính đến những chỗ sau:

Cạnh ván và mối nối. Nước lọt vào cốt qua cạnh, không qua mặt; xem bài MDF chống ẩm và MDF thường về cốt ván. Chỉ dán cạnh cũng cần lau sạch chất tẩy ngay sau khi dùng, nếu không có thể nứt hoặc bạc màu do ứng suất.
Mặt đã bị chà nhám. Lau thường xuyên bằng chất có hạt mài mạnh có thể làm hỏng mặt melamine và làm giảm khả năng chịu hóa chất (theo ICDLI).
Độ bóng. Một số chất để lâu có thể làm đổi độ bóng của mặt, dù không để lại vết màu (theo EGGER).

Cấp chống ố nói về lớp mặt. Chất lỏng đi vào ván qua cạnh, lỗ khoét và mối nối, nên chỗ đó cần lau ngay. Hình vẽ minh họa, không theo tỷ lệ.

Mép sau lỗ khoét chậu rửa trên một mặt bàn bếp phủ laminate vân đá, chậu đã tháo ra: ba lỗ lắp vòi có lõi ván sẫm đen, mặt laminate nứt thành đường dọc mép và tỏa ra từ các lỗ, cốt ván dăm ở mép cắt sẫm màu và bở ra. — Mặt bàn bếp phủ laminate cũ, đã tháo chậu rửa ra để thay. Nước lọt vào cốt ván dăm qua mép lỗ khoét và các lỗ lắp vòi: cốt sẫm màu, bở ra, mặt laminate phía trên nứt theo. Mặt laminate ở xa lỗ khoét vẫn nguyên vẹn. Ảnh: Dennis S. Hurd, Flickr (2024), CC0.

Cùng mặt keo melamine, khác mức yêu cầu

Cả hai có lớp mặt trên cùng là keo melamine. Khác biệt nằm ở mức yêu cầu trong tiêu chuẩn (cấp 5 cho nhóm chất 1, 2 của HPL so với cấp 3 của ván phủ melamine) và ở lượng thông tin nhà sản xuất công bố: HPL có danh sách hóa chất chi tiết của ICDLI, ván phủ melamine thường chỉ ghi một cấp chung. Với mặt bàn trong phòng thí nghiệm, tiệm làm tóc, nhà thuốc, ICDLI có hướng dẫn riêng cho HPL. Muốn đặt thêm Acrylic vào phép so, xem bài Melamine, Laminate hay Acrylic.

Câu hỏi thường gặp

Mặt tủ melamine dính cà phê, mực có lau sạch được không?

Mặt melamine kín, nên phần lớn vết bẩn trong nhà lau đi được. EGGER công bố cấp chống ố từ 3 theo EN 14323 cho ván phủ melamine của hãng. Thuốc nhuộm, thuốc tẩy và axit mạnh để lâu vẫn có thể để lại vết.

Lau mặt tủ bằng cồn, axeton được không?

Được. ICDLI xếp cồn và axeton vào nhóm HPL chịu hoàn toàn, EGGER cho dùng các dung môi này với vết bẩn cứng đầu trên mặt melamine. Lau lại bằng nước sạch sau đó để không để vệt.

Dùng nước tẩy Javel lau mặt bếp có sao không?

Thuốc tẩy gốc hypoclorit thuộc nhóm HPL chịu có giới hạn: không đổi nếu chỉ tiếp xúc 10–15 phút, sau đó phải lau lại bằng khăn ướt và lau khô. EGGER không khuyên dùng thuốc tẩy cho vệ sinh thường ngày.

Các mã ván có trong mục Melamine và Laminate.